โรคหอบหืดเกิดจากการที่หลอดลมมีการอักเสบเรื้อรังและไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ เมื่อเจอสิ่งกระตุ้น เช่น ฝุ่น ควัน อากาศเย็น หรือการติดเชื้อทางเดินหายใจ หลอดลมจะหดเกร็งและบวม ทำให้รูทางเดินอากาศตีบแคบลง อากาศผ่านเข้าออกได้ยาก จึงเกิดอาการหอบเหนื่อยและหายใจมีเสียง หอบหืดพบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ และมักสัมพันธ์กับโรคภูมิแพ้
อาการของหอบหืด
อาการมักเป็น ๆ หาย ๆ และแย่ลงเมื่อเจอสิ่งกระตุ้นหรือในช่วงกลางคืนและเช้ามืด ที่พบบ่อยได้แก่
- ไอเรื้อรัง โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือหลังออกกำลังกาย
- แน่นหน้าอก รู้สึกหายใจไม่อิ่ม
- หายใจมีเสียงวี้ด (เสียงหวีดตอนหายใจออก)
- หอบเหนื่อย หายใจลำบาก โดยเฉพาะเมื่อเจอฝุ่น ควัน หรืออากาศเปลี่ยน
เข้าใจยา 2 กลุ่ม คือกุญแจของการคุมโรค
ยาพ่น "ควบคุม" ใช้ทุกวันเพื่อลดการอักเสบของหลอดลมและป้องกันอาการกำเริบ ส่วนยาพ่น "บรรเทา" ใช้เมื่อมีอาการเพื่อขยายหลอดลมอย่างรวดเร็ว หากต้องใช้ยาบรรเทาบ่อยขึ้น แสดงว่าโรคยังคุมได้ไม่ดี ควรปรึกษาแพทย์
การดูแลและการรักษา
เป้าหมายคือคุมอาการให้สงบ ใช้ชีวิตได้ปกติ และป้องกันการกำเริบรุนแรง
- หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เช่น ฝุ่น ไรฝุ่น ควันบุหรี่ ขนสัตว์ และอากาศเย็นจัด
- ใช้ยาพ่นควบคุมอย่างสม่ำเสมอตามแพทย์สั่ง แม้ในวันที่ไม่มีอาการ และพกยาพ่นบรรเทาติดตัว
- ใช้เทคนิคพ่นยาให้ถูกวิธี และมาตรวจติดตามตามนัดเพื่อปรับยาให้เหมาะสม
ที่คลินิกแพทย์อภิเดช เราตรวจรักษาโดยแพทย์ มีบริการพ่นยาเพื่อบรรเทาอาการ เจาะเลือดตรวจเพิ่มเติม และวัคซีนป้องกันโรค เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่และวัคซีนปอดอักเสบ ซึ่งช่วยลดการติดเชื้อทางเดินหายใจที่เป็นตัวกระตุ้นให้หอบหืดกำเริบ
การป้องกันการกำเริบ
นอกจากใช้ยาตามแพทย์ ควรดูแลบ้านให้สะอาดปราศจากฝุ่นและไรฝุ่น งดสูบบุหรี่และเลี่ยงควันบุหรี่ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อให้ปอดแข็งแรง และสังเกตสิ่งที่กระตุ้นอาการของตัวเองเพื่อหลีกเลี่ยงล่วงหน้า การคุมอาการได้ดีจะช่วยลดโอกาสเกิดอาการหอบรุนแรงได้มาก
หอบรุนแรง ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที
- หอบเหนื่อยมากจนพูดได้เป็นคำ ๆ ไม่จบประโยค
- ริมฝีปากหรือปลายเล็บเขียวคล้ำ
- พ่นยาบรรเทาแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือกลับมาหอบซ้ำเร็ว
- หายใจเร็วและแรง ชายโครงบุ๋ม ซึมลง หรือกระสับกระส่าย