โควิด-19 เกิดจากเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ (SARS-CoV-2) ติดต่อกันได้ง่ายผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม พูดคุย และการสัมผัสใกล้ชิด แม้สถานการณ์จะคลี่คลายลงมากแล้ว แต่เชื้อยังหมุนเวียนอยู่และกลายพันธุ์เป็นระยะ การรู้วิธีดูแลตัวเองและป้องกันจึงยังเป็นเรื่องสำคัญ โดยเฉพาะเพื่อปกป้องคนใกล้ตัวที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง
รู้จักโรคและสาเหตุ
เชื้อไวรัสโคโรนาเข้าสู่ร่างกายทางระบบทางเดินหายใจ ระยะฟักตัวมักอยู่ที่ประมาณ 2–14 วัน ผู้ติดเชื้อสามารถแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้แม้อาการยังไม่ปรากฏหรือมีอาการเพียงเล็กน้อย จึงทำให้แพร่กระจายได้รวดเร็วในที่ที่คนอยู่รวมกันหนาแน่นและอากาศถ่ายเทไม่ดี
อาการ
อาการของโควิด-19 หลากหลายมาก ตั้งแต่ไม่มีอาการเลยไปจนถึงรุนแรง อาการที่พบบ่อย ได้แก่
- ไข้ ไอ เจ็บคอ มีน้ำมูกหรือคัดจมูก
- ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว อ่อนเพลีย
- จมูกไม่ได้กลิ่นหรือลิ้นไม่รับรส (พบในบางราย)
- บางรายไม่มีอาการเลย แต่ยังสามารถแพร่เชื้อได้
กลุ่มที่เสี่ยงเกิดอาการรุนแรงคือ ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคปอด โรคหัวใจ โรคไต ภาวะอ้วน ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ และหญิงตั้งครรภ์ คนกลุ่มนี้ควรเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิดและปรึกษาแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ
การดูแลตัวเอง
ผู้ที่อาการไม่รุนแรงและไม่ใช่กลุ่มเสี่ยงสามารถดูแลตามอาการที่บ้านได้ หัวใจสำคัญคือพักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ แยกตัวเพื่อไม่แพร่เชื้อ และคอยสังเกตอาการตัวเอง
- พักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำมาก ๆ และกินยาลดไข้/บรรเทาอาการตามจำเป็น
- แยกตัวจากผู้อื่น สวมหน้ากาก แยกของใช้ส่วนตัว และอยู่ในห้องที่อากาศถ่ายเทดี
- สังเกตอาการ หากมีเครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว ให้คอยตรวจวัดค่าเป็นระยะ
กลุ่มเสี่ยงควรปรึกษาแพทย์เร็ว
หากคุณเป็นผู้สูงอายุ มีโรคประจำตัว หรือภูมิคุ้มกันต่ำ และตรวจพบว่าติดเชื้อ ควรปรึกษาแพทย์ตั้งแต่เริ่มมีอาการ เพราะการได้รับการดูแลและยาที่เหมาะสมตั้งแต่ระยะแรกช่วยลดความเสี่ยงของอาการรุนแรงได้
การป้องกัน
การป้องกันโควิด-19 ใช้หลักเดียวกับโรคทางเดินหายใจอื่น ๆ คือสวมหน้ากากในที่คนหนาแน่นหรือเมื่อใกล้ชิดกลุ่มเสี่ยง ล้างมือบ่อย ๆ ด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ เว้นระยะห่างเมื่อมีการระบาด และอยู่ในที่อากาศถ่ายเทดี การฉีดวัคซีนยังช่วยลดความรุนแรงของโรคและลดโอกาสเข้าโรงพยาบาล โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง
ที่ คลินิกแพทย์อภิเดช มีแพทย์ตรวจรักษาอาการโควิด-19 และโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ พร้อมบริการเจาะเลือดตรวจหาการติดเชื้อในกรณีที่จำเป็น และมีวัคซีนป้องกัน หากมีอาการหรือสงสัยว่าติดเชื้อ และไม่แน่ใจว่าควรดูแลตัวเองอย่างไร สามารถปรึกษาเราได้
สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์
- หายใจหอบเหนื่อย หายใจลำบาก หรือหายใจเร็วผิดปกติ
- ค่าออกซิเจนปลายนิ้วต่ำกว่า 94% หรือลดลงเรื่อย ๆ
- เจ็บแน่นหน้าอก ปากหรือเล็บเขียวคล้ำ
- ซึมลง ปลุกตื่นยาก สับสน หรืออาการโดยรวมแย่ลงอย่างรวดเร็ว